حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
21
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
يعنى مشرق دمشق كشيده شد و همين كه از ايشان دولت و امارتى تشكيل يافت شهر بصرى را كه در جبل حوران واقعست بپايتختى اختيار كردند . قبيلهء غسّانى اكثر به همين جهت مجاورت بشام مركز عيسويان و ديرهاى جبل حوران كمكم بمذهب مسيح گرويدند و چون بلاد شام و فلسطين نيز در اين تاريخ جزء مستملكات دولت روم بود خود را تحت حمايت آندولت قرار دادند و عينا همانطور كه مناذره تحت الحمايه و عمّال ايران بر عرب عراق و نجد بودند غساسنه هم عمّال دولت روم بر عرب شام شدند و همه وقت در حملات روميان بحدود ايران غساسنه پيشقراول لشكريان روم بودند . از ملوك معتبر غسّانى يكى حارث بن جبله ( 529 - 569 م ) است همعصر با انوشيروان و يوستى نيانوس امپراطور روم و سردار مشهور او بليزارپوس كه چون با امير لخمى حيره رقيب بود بر انوشيروان كه از تحت الحمايهء خود طرفدارى ميكرد شوريد و بمعاونت بليزارپوس و امپراطور روم برخاست ليكن او و حمايتكنندگان او همگى مغلوب شاهنشاه ايران شدند . دولت غساسنه را سرداران خسرو پرويز موقعى كه تمام مستملكات آسيائى روم را مسخر كردند منقرض ساختند ليكن هراكليوس پس از غلبهء بر خسرو پرويز آن را احيا نمود اما اين حيات نو چندان دوامى نكرد چه در عهد خلافت عمر آخرين ملوك غسّانى بنام جبلة بن الأيهم اسلام آورد و سرزمين غساسنه ضميمهء بلاد اسلامى گرديد . ملوك كنده ملوك كنده به علت دورى از ممالك متمدّنهء آباد و محصور بودن سرزمين ايشان در يكى از نواحى دوردست عربستان يعنى قسمت بين حضرموت و نجد اهميت مناذره و غساسنه را پيدا نكردهاند فقط بمناسبت نزديكى بحوزهء امارت مناذره اغلب با ايشان در رقابت و زدوخورد وارد ميشدند . از امراى مشهور كنده يكى حارث بن عمرو است كه مثل قباد پادشاه ساسانى ايران قبول دين مزدك كرد و قباد چنان كه در احوال مناذره گفتيم او را بجاى منذر بن ماء السّماء بامارت حيره گذاشت اما چون انوشيروان بپادشاهى رسيد منذر را بامارت